2021rako Eusko Jaurlaritzaren Aurrekontuak :: Zikoitzak eta kontinuistak

EAEko Pentsiodunen Mugimendua

Aurrekontuek bi zati dituzte: gastuaren zatia eta diru-sarreren zatia. Azken horrek zehazten du lehena. Aurrekontu-proiektua funtsezko bi faktorek baldintzatzen dute:

Fiskalitateak diru-sarrerak zehazten ditu. Dagokion gastutik deskonektatutako fiskalitatea aukeratu da. Uko egiten zaio gizarte osoaren eta haren beharren aldeko erreforma integralari. EAEn presio fiskala (zergak eta kotizazioak) BPGren % 6,5 txikiagoa da EBko batez bestekoa baino; presio fiskal hori berdinduz gero, EAEko ogasunak 4.800 m/e gehiago izango lituzke. Baina presio fiskalaren arazoaz gain, oro har bidegabea eta desorekatua da. Azken 10 urteetan, Eustatek Euskadin emandako datuen arabera, lan-errentetatik lortutako diru-bilketa % 18 handitu da, eta enpresa-, lanbide- eta kapital-errenten ekarpena % 38,3 murriztu da.

Aurrekontu Egonkortasunari buruzko Lege Organikotik (LOEPSF) eratorritako Gastu-Araua, 2013ko ekitaldian lehen aldiz aplikatu zena. Bada, Bruselak 2020rako eta 2021erako gastu-arau hori behin-behinean malgutu badu ere, 2021eko aurrekontuek BPGren % 2,2 ezartzen dute defizit-helburu gisa, Estatuaren eta Itunaren Batzorde Mistoaren arteko akordioaren arabera. (2019. urterako, gastuaren araua % 2,7an finkatu zen).

Aurrekari horiekin, aurrekontuak zikoitzak eta kontinuistak dira, eta ez dute balioko bizi-baldintzak bermatzeko, sortzen dugun aberastasunarekin bat etorriz. Horren ondorioz, 2021eko EAEko aurrekontuak 12.442 m/€izango ditu (2020koak baino % 5,7 gehiago, hau da, 668,4 m/€); EAEk zorpetu egin beharko du 2.552 m/€lortzeko, besteak beste, 864 m/€-ko bilketaren defizitak estaltzeko, 748 m/€zorra amortizatzeko eta Covidi-ren aurkako neurrien 542 milioi euroak estaltzeko.

Kontuan hartzen badugu etxeko eskaera % 8,8 jaitsi dela diru-sarreren murrizketaren ondorioz, eta gastu publikoa % 3,1 soilik handitu dela 2020rako eta % 1,5 2021erako, biztanle gehienen bizi-baldintzak mantentzeko eta hobetzeko itxaropenak ez daude erabat bermatuta.

Beste urte batez, historiako aurrekonturik sozialena bezala saltzen digute, gastu soziala gastu osoaren % 59,9ra iristen dela baieztatuz, baina ranking horretan, 2019ko aurrekontua jada % 77,9ra iritsi zen. Esaten da osasunera bideratutako partida % 32,1 handitzen dela (236 M/€), baina ez da esaten 2009an osasunera BPGren % 5,39 bideratzen zenik eta 2020an % 4,78an geratzen denik (501 milioi euro gutxiago, 2021erako aurreikusitako 236 M/€ gehien barregarri uzten dituztenak). Bitartean, Europan BPGren % 7 bideratzen da osasunera.

Krisi-egoera horretan, DSBEak (gehien behar denean) ez ditu berreskuratzen 2008ko Legearekin alderatuta izandako murrizketak (% 11,9), eta ez du bere laguntza-eremua hobetzen benetako beharrak barne hartzeko. 2021eko aurrekontuetan aurreikusitako igoera akastuna eta onartezina da, % 1,8koa.

Aurrekontu hauetan murrizketarik ez dagoela dioten adierazpenak ez dira egiazkoak: Aurrekontu hauek ez dituzte konpentsatzen aurreko urteetan izandako murrizketak; ez diote erantzuten biztanle gehienen diru-sarreren galerari; ez dira nahikoak osasun-krisiari eta haren ondorioei kaudimenez aurre egiteko. Izan ere, zuzeneko laguntzetara bideratutako BPGren ehunekoa ia ez da existitzen, eta COVID19 laguntza gehienak kredituak lortzeko finantza-laguntza gisa ematen dira; beheranzko joerari jarraitzen zaio: Estatuko gobernuak BPGren % 3,6 bideratzen du zuzeneko laguntzetara, eta EBko batez bestekoak % 10 (NDF); horregatik guztiagatik, orain dela hiru urte baino gehiago eskatzen ari garena kontuan hartzeko eta bizitza eta pertsonak boteretsuenen interesen aurretik jartzeko eskatzen diegu EAEko Legebiltzarreko alderdiei.

1080 euro, BPMk aldarrikatzen duen gutxieneko pentsio publikoa I Argazkia: Ecuador Etxea

Pentsioei dagokienez aurrekontu-partida bat prestatzea gutxieneko pentsioa 1080 eurora arte osatzeko.

Zerbitzu soziosanitarioak: Erakundeen arteko talka-plan bat planteatzen dugu (EAEko Gobernua, foru-aldundiak eta udalak), erabiltzaileen, langileen, erabiltzaileen senideen eta pentsiodunen parte-hartzearekin egina, helburu hauekin: kalitatezko arreta kolektibo eta indibiduala, publikoa eta unibertsala bermatzea zerbitzuen erabiltzaileentzat; langileen baliabide nahikoak, sindikatuen, erabiltzaileen eta senideen aldarrikapenekin bat etorriz; kutsatzeak, baliabide materialak, langileen prestakuntza, espazioen egokitzapena eta osasun-laguntzaren eta familia-harremanaren bermea saihesteko beharrezkoak diren prebentzio-neurriak ezartzea; zerbitzu-zorroa hobetzea eta zabaltzea. 39/2006 Mendekotasun Legea aldarrikatu ondoren egindako murrizketak indarrik gabe uztea; sare publiko unibertsal baten sorrera bultzatzea; informazio osoa, egiazkoa eta objektiboa, mendekotasuna artatzeko sistemaren benetako egoeraren diagnostikoa egiteko eta zerbitzu publikoen pribatizazioen eta horien publizitatearen kostuaren auditoria egiteko; EAEko Legebiltzarraren lege bidez, mendekotasuna artatzeko zerbitzu sozio-sanitarioak, horien prestazioak eta APA bermatzea.

Osasuna: Osasun-txartelean sartutako maskarak; botiken koordainketa ofizioz itzultzea, EAEko Gobernuaren 2011ko abenduaren 31ko Agindua aldatuz; ondoriorik gabe uztea medikuak aginduta adinekoentzat bereziki beharrezkoak diren sendagaien koordainketa, eta indarrik gabe uztea 16/2012 Errege Lege Dekretua eta aurreko beste batzuk; murrizketak lehengoratzea eta osasun-gastua handitzea, BPGren ehunekoan EBko batez bestekoarekin parekatu arte, langile gehiago sartuz eta eremu defizitarioei ospitaleak edo lehen mailako arreta emanez; osasun-politiken ebaluazioa eta kontrol soziala.

Fiskalitatea: Egungo krisia gainditzeko baliabideak sortzeko zerga-erreforma egokia egiteko konpromiso irmoa eskatzen dugu, zerga-ekitatean eta zerga-iruzurra, zerga-paradisuak eta ezkutuko ekonomia ezabatzean oinarritua.

Genero-berdintasuna: Alarguntza-pentsioa % 100eraino osatzea (diru-sarrerak bakarrik jasotzen badira) eta, gutxienez, 1080 euro; kotizaziopeko pentsio bat eskuratzeko eta pentsioaren % 100era iristeko behar diren kotizazio-urteen genero-eragina aztertzea.

Enplegua eta gizarte-babesa: Obrak eta zerbitzuak egiteko kontratatutako administrazioko eta enpresetako langile guztientzat 1200 euroko LGS bat ezartzea, eta gainerako sektoreetara zabaltzea; erakunde sozial eta sindikalen aldarrikapenak babesten ditugu, DSBEan diru-sarrera nahikoak bermatzeko. 2018ko Euskadiko pobreziari buruzko inkestaren arabera, 172.307 pertsona (biztanleriaren % 8) bizi ziren jada pobrezia-arriskuan (2018ko Pobrezia Inkesta). Pobrezia- eta prekarietate-egoeran dauden familientzako Diru-sarrerak Bermatzeko Errentak (DSBE) murrizketa izan du duela bederatzi urtetik, eta murrizketa hori berriz ere 2021erako errepikatuko da «, eta % 28 murriztuko da, 18/2008 Legearen arabera dagokiona kontuan hartuta. Pertsona baten kasuan, zenbatekoa 706,22 eurokoa izango da. DSBE arautzen duen Legea aplikatuko balitz, 975 eurokoa izan beharko luke.

Pentsio osagarriaren murrizketa handiagoa izango da 2021erako, hilean 304 euroko jaitsierarekin. Laguntza hori jasotzen duten bizikidetza-unitateen % 24ri eragingo die tirabirak; 12.944 familia dira, eta horietatik 8.044 emakumeak dira, batez ere alargunak «. Kontuan izan behar da, gainera, 216.000 pentsiodunek pobreziaren mugatik beherako pentsioa jasotzen dutela.

Sareetara

Utzi erantzuna

Zure e-posta helbidea ez da argitaratuko. Beharrezko eremuak * markatuta daude